Türkçe - Read this page in another language (18) Gıda kaybı ve israfı (GKİ), dünya genelindeki hükümetler ve kuruluşlar tarafından kabul edilen küresel bir sorundur. GKİ’nin azaltılması, artan dünya nüfusu için yeterli, dengeli ve besleyici gıdaya sürdürülebilir erişim açısından kilit öneme sahiptir.
GKİ, Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında hazırlanan “Tarladan Sofraya” yaklaşımında geçmekte olan bir hedeftir. FoodWaStop COST aksiyonu dört temel zorlukla mücadele etmeyi hedeflemiştir: (i) GKİ hakkında mevcut bilgi birikimini arttırmak için, AB dışı Akdeniz ülkelerini de kapsayan çok aktörlü ve disiplinler arası bir Avrupa ağı kurmak; (ii) meyve ve sebze değer zincirindeki kritik noktalarda GKİ’nin yaygınlığını belirlemek; (iii) GKİ’nin azaltılması ve önlenmesine yönelik yenilik teknolojilerine ve sürdürülebilir yönetim stratejilerine teşvik etmek; (iv) tarım-gıda atıklarını döngüsel bir biyo-ekonomiyi teşvik edecek şekilde katma değerli hale getirmek. AB ve AB dışı ülkelerden gelen koordinatör ve katılımcıların PRIMA ve H2020 gibi ilgili projelerde edindiği deneyimi ile paydaşların ve endüstri ortaklarının katılımı bu soruna ilişkin farkındalığın artırılmasına, GKİ’nin yaygınlığının belirlenmesine, yenilikçi teknolojilerin potansiyelinden yararlanılarak yönetim stratejilerinin geliştirilmesine ve GKİ’nin önlenmesine yönelik iyi uygulamaların belirlenmesine katkı sağlayacaktır.
FoodWaStop Ağı, tarım-gıda değer zincirindeki çiftçilerden (tarla) tüketicilere (sofra) kadar tüm aktörleri kapsayan paydaşlara ve son kullanıcılara fayda sağlayacaktır. Ayrıca, FoodWaStop GKİ‘nin sosyal ve ekonomik etkilerine dikkat çekmek için yeniliği destekleyen, yol haritaları sunan ve politika yapıcılarla diyalogu güçlendiren bir bilgi platformu oluşturacaktır.
Aksiyonun Hedefleri:
FoodWaStop aksiyonunun Mutabakat Zaptı’nda belirtilen ana amacına yönelik aşağıdaki hedeflerin gerçekleştirilmesi planlanmaktadır:
Araştırma Koordinasyonuna Yönelik Hedefler
- Gıda kaybı ve israfının analizi ve önlenmesi amacı doğrultusunda, Farklı ülkelerden en az 50 disiplinler arası paydaş grubunu (farklı disiplinlerden, kuruluşlardan ve sektörlerden araştırmacılar gibi) içeren sürdürülebilir bir araştırma ağının kurulması,
- AB ve küresel düzeyde GKİ önlenmesine yönelik yenilikçi yaklaşımların değerlendirilmesi (Aksiyon süresince en az 4 yaklaşım),
- Genç Araştırmacı ve Yenilikçilerin (Young Researchers and Innovators-YRI) sürdürülebilir tarım ve dirençli gıda zincirlerinde lider olmaları için kariyer gelişimlerini ve profesyonel beceri ve bilgilerini desteklemek (yarısından fazlası COST ITC ülkelerinden olmak üzere 30 YRI).
- Ağ faaliyetlerinin sürdürülebilir olması için, hasat sonrası gıda kaybını azaltmaya ve kolay bozulabilir Avrupa-Akdeniz gıda ürünlerinin raf ömrünü uzatmaya yönelik projelerin planlanması, sonuçların paydaşlarla paylaşılması gibi yeni fikirlerin belirlenmesi (en az 10 yeni fikir)
- Meyve ve sebzelerde kayıp ve israfı en az %15 oranında azaltmaya yönelik uygulanabilir önlemlerin (en az 10 altın kural) belirlenmesi ve paydaşlar (politikacılar, çiftçiler, çiftçi birlikleri, bitki uzmanları, teknisyenler, perakendeciler, gıda yöneticileri, tüketiciler) ile paylaşılması
Kapasite Oluşturmaya Yönelik Hedefler
- Aksiyon faaliyet alanlarında lider ülkeler ile bu alanda daha az kapasiteye sahip ülkeler arasında işbirliği sağlanmasına yönelik bilgi alışverişi ile en iyi uygulamaların paylaşılması için kurumsal bağlantılar kurulması,
- Gıda kaybı ve israfını azaltmaya yönelik araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin geliştirilmesi için iki yakın komşu ülkesi (NNC) ve 22 COST ITC ülkesinin aksiyon faaliyetlerine katılımlarının teşvik edilmesi,
- Bilimsel ve teknolojik bilgi transferinin desteklenmesi için ITC ile NNC ülkelerinden katılan araştırmacılar ile YRI‘ların (en az 100) FoodWaStop kapsamında gerçekleşen bilimsel faaliyetlerdeki seminerler, sempozyumlar, atölye çalışmaları ve eğitimlere katılımının teşvik edilmesi,
- Meyve ve sebze depolama ve işleme süreçlerinde iyi uygulamaların yayılması ve paylaşımı ile meyve ve sebze zincirindeki aktörlere yönelik eğitim faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla kapasite geliştirme faaliyetlerinin (en az 10) geliştirilmesi,
- Bilgi transferi ve aşağıdan-yukarıya katılımın teşvik edilmesi amacıyla bilim insanları, son kullanıcılar, paydaşlar ve akademi arasında işbirliği ve katılımı teşvik etmek için disiplinlerarası Vatandaş Bilimi Platformunun oluşturulması ve koordinasyonu
Anahtar kelimeler
Tarım-gıda atıkları- Avrupa-Akdeniz bilgi merkezi- Sürdürülebilir gıda yönetimi- Döngüsel biyo-ekonomi-küçük ölçekli veya lokal üreticilerin sosyo-ekonomik olarak güçlendirilmesi